Polskie media podają trzy różne kwoty budowy Teleskopu Kosmicznego Nancy Grace Roman — a żadna z nich nie ma przypisu do dokumentu budżetowego. Według NASA całkowity koszt misji wynosi 4,3 mld dolarów i obejmuje projektowanie, budowę, start oraz pięć lat operacji na orbicie. Teleskop wystartował 30 sierpnia 2026 roku na rakiecie Falcon Heavy z Centrum Kosmicznego Kennedy’ego. Na pokładzie niesie zwierciadło o średnicy 2,4 metra — identycznej jak Hubble — i 300-megapikselową kamerę WFI, która obejmie jednym kadrem obszar nieba około 200 razy większy niż podczerwona kamera Hubble’a.
Poniżej rozkładamy obie liczby na czynniki pierwsze — z odesłaniem do dokumentów źródłowych, nie do innych artykułów.
Ile kosztuje budowa Teleskopu Kosmicznego Nancy Grace Roman?
Całkowity koszt cyklu życia misji Nancy Grace Roman wynosi 4,3 mld USD według NASA — to mniej niż połowa budżetu Teleskopu Jamesa Webba, który pochłonął około 10 mld USD. Kwota obejmuje rozwój, budowę, testy, start rakiety oraz pięć lat podstawowej misji naukowej.
Skąd rozbieżności w mediach? Różne artykuły cytują różne fazy budżetowania tej samej misji. NASA pierwotnie szacowała koszt cyklu życia na około 3,9 mld USD. W październiku 2021 roku agencja zakończyła niezależnie zweryfikowany replan po pandemii COVID-19 i dodała do budżetu 382 mln USD — od tego momentu oficjalna kwota to 4,3 mld USD. Teksty podające ok. 3,2 mld USD odnoszą się z kolei wyłącznie do kosztów rozwoju (development cost), bez startu i operacji. Wszystkie trzy liczby są więc „prawdziwe” — opisują po prostu różne zakresy tej samej misji.
Kilka liczb składowych porządkuje obraz:
Sam start kosztował NASA około 255 mln USD — tyle wynosi kontrakt z SpaceX na wyniesienie teleskopu rakietą Falcon Heavy, wraz z usługami towarzyszącymi. Zwierciadło główne agencja otrzymała za darmo: to jeden z dwóch teleskopów optycznych przekazanych NASA w 2012 roku przez National Reconnaissance Office, wycenianych na co najmniej 250 mln USD za sztukę. W styczniu 2026 roku Kongres USA w ustawie budżetowej opisał misję jako realizowaną „przed harmonogramem i poniżej budżetu” — rzadkość wśród flagowych programów NASA.
Źródło kwoty: komunikat NASA z 14 października 2021 (replan po COVID-19, nasa.gov) oraz materiały prasowe NASA z okresu startu, sierpień 2026.
Czym jest instrument WFI i jakie ma parametry techniczne?
WFI (Wide Field Instrument) to główny instrument naukowy teleskopu Roman: 300-megapikselowa kamera obrazująca w zakresie od światła widzialnego po bliską podczerwień, pełniąca też funkcję spektrometru bezszczelinowego. Jej pole widzenia wynosi 0,281 stopnia kwadratowego (0,8° × 0,4°) — około 200 razy więcej niż kamera WFC3-IR Hubble’a, przy porównywalnej rozdzielczości kątowej.
Parametry według oficjalnej dokumentacji technicznej (WFI Performance v1.4, marzec 2026, NASA/STScI):
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Detektory | 18 × Teledyne H4RG-10, każdy 4096 × 4096 pikseli |
| Rozdzielczość łączna | ~300 megapikseli |
| Pole widzenia | 0,8° × 0,4° (0,281 deg² bez przerw między detektorami) |
| Skala obrazu | 0,11 sekundy łuku na piksel |
| Filtry obrazujące | 8 filtrów w zakresie 0,48–2,3 μm |
| Spektroskopia | grism 1,0–1,93 μm (R ≈ 600), pryzmat 0,75–1,80 μm (R ≈ 100) |
| Temperatura detektorów | 89,5 K, chłodzenie pasywne (radiatory) |
To właśnie pole widzenia jest kluczową przewagą WFI. Hubble fotografuje niebo „przez słomkę” — Roman zrobi zdjęcie całego obszaru, na który Hubble potrzebowałby setek naprawek kadru. NASA szacuje, że Roman przeskanuje niebo około tysiąc razy szybciej niż Hubble przy podobnej ostrości obrazu. Każdy z 18 detektorów podczerwieni ma rozmiar zbliżony do krakersa, a razem wygenerują 1,4 terabajta danych dziennie — najwyższy strumień danych w historii misji astrofizycznych NASA.
WFI aktywuje się kilka tygodni po starcie, w trakcie trzymiesięcznej fazy rozruchu (commissioning). Teleskop zmierza do punktu Lagrange’a L2, oddalonego o ok. 1,5 mln km od Ziemi, skąd będzie badał ciemną energię i wyszukiwał egzoplanety. Pierwszych zdjęć NASA spodziewa się na początku 2027 roku.
Źródło parametrów: science.nasa.gov/mission/roman-space-telescope/wfi-technical (wersja 1.4, marzec 2026) oraz roman-docs.stsci.edu.
Gdzie sprawdzać aktualne dane o misji Roman
Misja jest świeżo po starcie, więc część liczb będzie się zmieniać — zwłaszcza status rozruchu instrumentów i harmonogram pierwszych obserwacji. Trzy źródła pierwotne, które aktualizują dane szybciej niż media:
- science.nasa.gov/mission/roman-space-telescope — oficjalna strona misji z blogiem operacyjnym NASA,
- roman-docs.stsci.edu — dokumentacja techniczna instrumentów prowadzona przez Space Telescope Science Institute, z wersjonowaniem zmian,
- roman.ipac.caltech.edu — centrum wsparcia naukowego misji (Caltech/IPAC).
Jeśli spotkasz w polskim artykule kwotę inną niż 4,3 mld USD albo pole widzenia inne niż 0,281 deg² — sprawdź, czy tekst podaje źródło i datę. Przy misji, której specyfikacja zmieniała się przez dekadę, artykuł bez przypisu opisuje zwykle stan sprzed kilku lat.
Publikacja: 1 września 2026 | Dane zweryfikowane w źródłach NASA/STScI, stan na 1 września 2026
